Υπερτροφία Αμυγδαλών
Υπερτροφία των αμυγδαλών ονομάζεται η χρόνια διόγκωση του λεμφικού ιστού που εντοπίζεται στα παρίσθμια (κοιλότητες στο βάθος του στόματος). Στα παιδιά συνοδεύεται συνήθως από διόγκωση των αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια) και μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα. Οι αμυγδαλές αποτελούν τμήμα του ανοσοποιητικού μας συστήματος και θεωρούνται χρήσιμες για την καταπολέμηση μικροβίων μέχρι την ηλικία των 5 ετών.
Τι είναι οι υπερτροφικές αμυγδαλές;
Η υπερτροφία τους μπορεί να είναι παρούσα από τη γέννηση ή να συμβεί στην παιδική και προ-εφηβική ηλικία όπου, στις περισσότερες περιπτώσεις, παρατηρείται φυσιολογική μεγέθυνσή τους. Ενδιάμεσα και μετά το πέρας αυτών των περιόδων, οι αμυγδαλές κανονικά μικραίνουν σε μέγεθος.
Με την πάροδο του χρόνου, οι αμυγδαλές τελικά μπορεί να μικρύνουν από μόνες τους ή να παραμείνουν υπερτροφικές μέχρι την ενήλικη ζωή. Οι συχνές φλεγμονές των αμυγδαλών οδηγούν συχνά σε αύξηση του μεγέθους τους, το οποίο παραμένει μετά τη θεραπεία της αμυγδαλίτιδας.
Οι υπερτροφικές αμυγδαλές δεν προκαλούν πάντα συμπτώματα. Το αν θα ταλαιπωρήσουν ή όχι τον άνθρωπο εξαρτάται από το μέγεθός τους σε σχέση με την ανατομία και το μέγεθος της στοματικής κοιλότητας. Τα συχνότερα συμπτώματα που προκαλούν είναι:
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Διαταραχές ύπνου (ροχαλητό, άπνοιες, κόπωση την ημέρα)
- Αλλαγή της φωνής
- Κακοσμία στόματος
- Δυσκολία στην κατάποση
Στα παιδιά τα συμπτώματα μπορεί να είναι θορυβώδη με ανορεξία, δυσκολία στο τάισμα, καθυστέρηση της ανάπτυξης, ανήσυχο ύπνο και ήπια διόγκωση των τραχηλικών λεμφαδένων. Σε προχωρημένες καταστάσεις, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα με την καρδιά και το αναπνευστικό καθώς και ανωμαλίες διάπλασης του στόματος και του προσώπου τους.
Πως γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται εύκολα από ωτορινολαρυγγολόγο με τον απλό έλεγχο της στοματικής κοιλότητας. Οι υπερτροφικές αμυγδαλές είναι μεγάλες σε μέγεθος, με λεία επιφάνεια χωρίς πυώδη βύσματα και μπορεί να έρχονται σε επαφή μεταξύ τους στη μέση γραμμή. Συχνά ο υπερτροφικός λεμφικός ιστός έχει στην επιφάνεια του μικρές κοιλότητες ή κρύπτες μέσα στις οποίες εγκλωβίζονται υπολείμματα τροφών που προκαλούν την κακοσμία στόματος. Οι καλοήθης υπερπλασία των αμυγδαλών είναι και από τις δύο μεριές. Η μονόπλευρη υπερτροφία πρέπει να κινεί υποψίες και συστήνεται πάντα βιοψία για τον αποκλεισμό κακοήθων βλαβών.
Ποια η κατάλληλη θεραπεία;
Η θεραπευτική προσέγγιση στα παιδιά εξαρτάται από την ηλικία τους και την σοβαρότητα των συμπτωμάτων τους. Μπορεί να χρειαστεί να περιμένουμε μέχρι το παιδί να ξεπεράσει τα 5 έτη ή να μεγαλώσει κι άλλο, αν δεν έχει σοβαρά προβλήματα, έτσι ώστε η αμυγδαλές να μικρύνουν από μόνες τους. Σε περίπτωσεις σοβαρής υπνικής άπνοιας, διαταραχής της ανάπτυξης λόγω δυσφαγίας, ανατομικής δυσπλασίας του προσώπου και καρδιοαναπνευστικών επιπλοκών, συστήνεται άμεσα η χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών.
Από τι προκαλούνται οι υπερτροφικές αμυγδαλές;
Οι αμυγδαλές είναι λεμφικός ιστός που στα μικρά παιδιά μεγαλώνει φυσιολογικά καθώς εκτίθεται σε μικρόβια. Η υπερτροφία ευνοείται από επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, από χρόνια φλεγμονή, από αλλεργική επιβάρυνση, από το παθητικό κάπνισμα και την ατμοσφαιρική ρύπανση, καθώς και από κληρονομική προδιάθεση. Πολύ συχνά συνυπάρχει και υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων.
Πώς βαθμολογείται το μέγεθος στις υπερτροφικές αμυγδαλές;
Στην κλινική εξέταση ο ΩΡΛ εκτιμά πόσο χώρο καταλαμβάνουν οι αμυγδαλές μέσα στον στοματοφάρυγγα και τις κατατάσσει σε βαθμούς, από ελαφρά διόγκωση έως αμυγδαλές που σχεδόν εφάπτονται στη μέση γραμμή. Ο βαθμός βοηθά στην παρακολούθηση, δεν καθορίζει όμως από μόνος του τη θεραπεία: σημασία έχουν κυρίως τα συμπτώματα, ιδίως η αναπνοή στον ύπνο.
Προκαλούν υπνική άπνοια οι υπερτροφικές αμυγδαλές στα παιδιά;
Ναι, είναι η συχνότερη αιτία αποφρακτικής άπνοιας στην παιδική ηλικία, ιδίως σε συνδυασμό με τα κρεατάκια. Ύποπτα σημεία είναι το σταθερό ροχαλητό, οι παύσεις αναπνοής, ο ανήσυχος ύπνος με ασυνήθιστες στάσεις, η αναπνοή από το στόμα, η νυχτερινή εφίδρωση, η πρωινή κόπωση, η υπερκινητικότητα και οι δυσκολίες συγκέντρωσης στο σχολείο.
Χρειάζεται πάντα εγχείρηση όταν υπάρχουν υπερτροφικές αμυγδαλές;
Όχι. Όταν το παιδί αναπνέει και κοιμάται καλά και δεν έχει συχνές λοιμώξεις, αρκεί παρακολούθηση, καθώς ο λεμφικός ιστός συρρικνώνεται με την ηλικία. Η αφαίρεση ή η μερική συρρίκνωση εξετάζεται όταν υπάρχει διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο, δυσκολία στη σίτιση και στην ανάπτυξη ή επαναλαμβανόμενες φλεγμονές. Η απόφαση λαμβάνεται εξατομικευμένα, μετά από εκτίμηση.
Έχουν σημασία οι υπερτροφικές αμυγδαλές και στους ενήλικες;
Στους ενήλικες η διόγκωση είναι λιγότερο συχνή, υπάρχει όμως και συμβάλλει σε ροχαλητό, αποφρακτική άπνοια, αίσθημα ξένου σώματος και δυσκολία κατάποσης. Σημασία έχει η σύγκριση των δύο πλευρών: μονόπλευρη, σταθερά αυξανόμενη διόγκωση, ιδίως με τραχηλική διόγκωση ή αίμα στο σάλιο, χρειάζεται άμεση διερεύνηση, ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες.
Πόσο κοστίζει η αντιμετώπιση για υπερτροφικές αμυγδαλές;
Το κόστος δεν είναι ενιαίο και δεν μπορεί να δοθεί εκ των προτέρων. Εξαρτάται από το αν χρειάζεται μόνο εκτίμηση και παρακολούθηση ή και μελέτη ύπνου, από το είδος της επέμβασης εφόσον αποφασιστεί, από την αναισθησία, τον χώρο διενέργειας, τη διάρκεια παραμονής και την ασφαλιστική κάλυψη. Ακριβής ενημέρωση δίνεται σε ραντεβού αξιολόγησης.
Πότε πρέπει να δω επειγόντως γιατρό;
Άμεσα, αν το παιδί ή ο ενήλικας εμφανίζει έντονη δυσκολία στην αναπνοή, μεγάλες παύσεις αναπνοής στον ύπνο με μελάνιασμα των χειλιών, αδυναμία κατάποσης υγρών, έντονο πρήξιμο του λαιμού με υψηλό πυρετό ή αδυναμία ανοίγματος του στόματος. Σύντομη εκτίμηση χρειάζεται επίσης όταν υπάρχει σαφής καθυστέρηση στην ανάπτυξη ή στη σχολική επίδοση.
