Αμυγδαλίτιδα
Η αμυγδαλίτιδα είναι ίσως η συχνότερη λοιμώδης ασθένεια των παιδιών και των ενηλίκων και σίγουρα την έχουμε περάσει όλοι κάποτε στη ζωή μας. Οι αμυγδαλές είναι μέρος του ανοσοποιητικού μας συστήματος και συμβάλουν στην προστασία του οργανισμού από ιούς και μικρόβια μέχρι την ηλικία των 5 ετών. Όταν μικρόβια από το περιβάλλον (ή τον οργανισμό) αποικίσουν τις αμυγδαλές, προκαλούν τη οξεία λοίμωξη τους. Τα συχνότερα επεισόδια αμυγδαλίτιδας συμβαίνουν μέχρι την ηλικία των 10 ετών, ωστόσο σε πολλούς ανθρώπους η λοίμωξη εμφανίζεται κατ’ επανάληψη σε οποιαδήποτε ηλικία. Παρά τη συχνότητά της αμυγδαλίτιδας, η έγκαιρη αντιμετώπιση της είναι σημαντική καθώς μια παραμελημένη αμυγδαλίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.
Ποια τα βασικά συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας;
Τα συμπτώματα της αμυγδαλίτιδας είναι σημαντικό να περιγράφονται αναλυτικά στον γιατρό, γιατί μαζί με τη κλινική και αιματολογική εξέταση θα καθορίσουν το θεραπευτικό σχήμα. Η ιογενής και η μικροβιακή αμυγδαλίτιδα έχουν κοινά αλλά όχι ακριβώς τα ίδια συμπτώματα.
Συμπτώματα βακτηριακής αμυγδαλίτιδας:
- Πυρετός
- Πόνος στις αμυγδαλές
- Πονοκέφαλος
- Δυσκαταποσία
- Βραχνάδα στη φωνή
- Κακουχία
- Κακοσμία στόματος
- Διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων (συνήθως στη μεριά της πιο επώδυνης αμυγδαλής)
Συμπτώματα ιογενούς αμυγδαλίτιδας:
- Πυρετός (πολλές φορές υψηλότερος)
- Έντονη αδυναμία και κόπωση
- Πόνος στο σώμα και τις αρθρώσεις
- Πονοκέφαλος
- Ερεθισμένος ή επώδυνος λαιμός
- Διόγκωση λεμφαδένων (στον λαιμό ή αλλού στο σώμα, όχι πάντα)
- Ρινική συμφόρηση
- Πρόσθιες ή οπίσθιες εκκρίσεις από τη μύτη
- Λαρυγγίτιδα
- Βουλωμένα αυτιά
Ο πόνος στα αυτιά κατά την κατάποση συνήθως είναι αντανακλαστικός και οφείλεται στη αμυγδαλίτιδα χωρίς να συνυπάρχει ωτίτιδα στον ασθενή. Επειδή το σύστημα μύτη-λαιμός-αυτιά επικοινωνούν μεταξύ τους, καλό είναι ο γιατρός να τα ελέγχει όλα πριν ολοκληρώσει την κλινική του εξέταση.
Η παρουσία λευκωπών στιγμάτων (βύσματα) στις αμυγδαλές, υποδηλώνει συνήθως βακτηριακή λοίμωξη με εξαίρεση τον ιό της λοιμώδους μονοπυρήνωσης.
Κολλάει η αμυγδαλίτιδα; Τι ισχύει με την μετάδοση;
Η μετάδοση των μικροβίων συνήθως γίνεται με σταγονίδια του σάλιου, με τον βήχα και το φτέρνισμα, κάτι που την κάνει ιδιαίτερα κολλητική έως και επιδημική σε περιβάλλοντα με στενή επαφή (σχολεία, κατασκηνώσεις, αίθουσες συγκέντρωσης). Ορισμένες φορές, μια ίωση μπορεί να αποδυναμώσει τον οργανισμό με αποτέλεσμα την δημιουργία αμυγδαλίτιδας από μικρόβια που υπάρχουν φυσιολογικά στο σώμα μας. Συστήνεται η αποφυγή επαφής του αρρώστου με άλλους ανθρώπους μέχρι να υποχωρήσει ο πυρετός και να ηρεμίσουν τα συμπτώματα.
Τι είναι η οξεία αμυγδαλίτιδα – οξεία πυώδης αμυγδαλίτιδα;
Οξεία αμυγδαλίτιδα είναι η λοίμωξη των αμυγδαλών με συνολική διάρκεια το πολύ 4 εβδομάδες, η οποία θεραπεύτηκε είτε με τη λήψη αντιβίωσης, είτε χωρίς. Η οξεία πυώδης αμυγδαλίτιδα έχει τα ίδια χαρακτηριστικά, με την επιπλέον παρουσία βυσμάτων πύου στις αμυγδαλές και σχεδόν πάντα οφείλεται σε βακτήρια. Η συχνές υποτροπές της αμυγδαλίτιδας για διάστημα έως 3 μηνών, χαρακτηρίζουν τη λοίμωξη ως υποτροπιάζουσα. Κατά πολλούς, μια αμυγδαλίτιδα που περνάει και ξαναεμφανίζεται, χωρίς ποτέ να θεραπεύεται εντελώς, και διαρκεί πάνω από 3 μήνες ονομάζεται χρόνια.
Ποια τα βασικά αίτια;
Τα βασικά αίτια που προκαλούν τη λοίμωξη είναι βακτήρια και ιοί που αποικίζουν τις αμυγδαλές. Οι συχνότεροι ιοί είναι:
- Ιός της γρίπης (influenza,parainfluenza)
- Αδενοϊοί
- Ρινοϊοί
- Συγκυτιακός αναπνευστικός ιός (RSV)
- Πλέον και οι κορωνοϊοί
Τα δημοφιλέστερα βακτήρια είναι:
- Πυογενής στρεπτόκοκκος (β-αιμολυτικός της ομάδα Α)
- Άλλα είδη στρεπτόκοκκων (ορισμένα ανήκουν στη φυσιολογική χλωρίδα του ανθρώπινου σώματος)
- Χρυσίζων σταφυλόκοκκος
- Πνευμονιόκοκκος
- Αιμόφιλος της ινφλουένζας
- Μοραξέλλα η καταρροΐκή
Η προσοχή μας παραμένει κυρίως στα βακτήρια (ειδικά στον πυογενή στρεπτόκοκκο) καθώς οι λοιμώξεις που προκαλούν είναι πιο σημαντικές, με τάση για υποτροπή και πιθανότητα για σοβαρές επιπλοκές. Οι συχνότερες επιπλοκές βακτηριακής αμυγδαλίτιδας είναι το περιαμυγδαλικό και πλαγιοφαρυγγικό/οπισθοφαρυγγικό απόστημα, καταστάσεις που χρήζουν άμεσης διάνοιξης, νοσηλείας και πιθανότατα χειρουργικής αντιμετώπισης. Πιο σοβαρές και σπάνιες σήμερα επιπλοκές που οφείλονται αποκλειστικά στον στρεπτόκοκκο είναι η οστρακιά, ο ρευματικός πυρετός και η σπειραματονεφρίτιδα. Το strept test και η καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος, θα ταυτοποιήσουν το ακριβές παθογόνο και χρησιμοποιούνται συνήθως σε περιπτώσεις υποτροπών της λοίμωξης.
Τόσο η κλινική εξέταση όσο και το ιστορικό του ασθενούς, με την περιγραφή των συμπωμάτων του, βοηθούν τον γιατρό να διαχωρίσει την ιογενή από την βακτηριακή αμυγδαλίτιδα. Σε περιπτώσεις που η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, βασικές εξετάσεις αίματος όπως ο τύπος και αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων, οι τιμές των γενικών δεικτών φλεγμονής (ΤΚΕ,CRP) και των ηπατικών ενζύμων (SGOT,SGPT), βοηθούν την εύρεση της αιτίας.
Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία για αντιμετώπιση;
Η αμυγδαλίτιδα είναι μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού που στις περισσότερες περιπτώσεις περνάει μόνη της, ειδικά αν είναι ιογενής. Στις περιπτώσεις αυτές δίνεται συμπτωματική θεραπεία όπως παυσίπονα/αντιπυρετικά, τοπική αντισηψία του λαιμού με ενδεδειγμένα προϊόντα του εμπορίου, γαργάρες με αλατόνερο ή σόδα, αποσυμφόρηση, ενυδάτωση και ξεκούραση. Υπό ειδικές προϋποθέσεις, που θα κρίνει ο θεράπων γιατρός, χορηγείται κατάλληλη αντιβίωση ευαίσθητη στα παραπάνω μικρόβια για περίπου 10 ημέρες. Η χρόνια και υποτροπιάζουσα αμυγδαλίτιδα, βάσει συγκεκριμένων ενδείξεων, μπορεί να χρήζουν αφαίρεσης των αμυγδαλών. Η χειρουργική παρέμβαση είναι συχνά επιτακτική στις περιπτώσεις επιπλοκών της αμυγδαλίτιδας είτε σε επείγουσα είτε σε τακτική βάση.
Πώς γίνεται η διάγνωση της αμυγδαλίτιδας και χρειάζεται strep test;
Η διάγνωση της αμυγδαλίτιδας ξεκινά από το ιστορικό και την εξέταση φάρυγγα και τραχήλου. Επειδή η εικόνα της ιογενούς και της μικροβιακής μορφής μοιάζει, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ταχύ τεστ στρεπτόκοκκου με στυλεό από τις αμυγδαλές, που δίνει απάντηση σε λίγα λεπτά, ή καλλιέργεια φαρυγγικού επιχρίσματος. Οι εξετάσεις αίματος βοηθούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Πότε χρειάζεται εγχείρηση αμυγδαλών;
Η αφαίρεση δεν αποφασίζεται μετά από ένα επεισόδιο. Εξετάζεται όταν οι λοιμώξεις επαναλαμβάνονται πολλές φορές τον χρόνο για διαδοχικά έτη και επηρεάζουν σχολείο ή εργασία, όταν έχει προηγηθεί περιαμυγδαλικό απόστημα, όταν οι αμυγδαλές είναι τόσο μεγάλες ώστε να εμποδίζουν την αναπνοή στον ύπνο, ή όταν υπάρχει εύρημα που απαιτεί ιστολογική διερεύνηση. Η απόφαση είναι εξατομικευμένη.
Τι επιπλοκές μπορεί να έχει μια αμυγδαλίτιδα που δεν αντιμετωπίζεται σωστά;
Οι περισσότερες περιπτώσεις υποχωρούν ομαλά. Σπανιότερα η φλεγμονή επεκτείνεται και δημιουργεί περιαμυγδαλικό απόστημα, με έντονο μονόπλευρο πόνο, δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος και αλλοιωμένη φωνή. Η στρεπτοκοκκική μορφή, αν μείνει χωρίς σωστή αντιμετώπιση, σχετίζεται σε σπάνιες περιπτώσεις με επιπλοκές από την καρδιά και τους νεφρούς. Γι' αυτό η αξιολόγηση από γιατρό είναι σημαντική.
Τι να τρώω και τι να αποφεύγω όταν έχω αμυγδαλίτιδα;
Προτιμήστε δροσερά ή χλιαρά, μαλακά τρόφιμα, όπως σούπες, γιαούρτι, πουρέ και παγωτό. Πίνετε συχνά νερό και ροφήματα, γιατί ο πυρετός αυξάνει τις απώλειες υγρών. Αποφύγετε πολύ καυτά, όξινα, πικάντικα ή σκληρά και τραχιά τρόφιμα που ερεθίζουν τον φάρυγγα, καθώς και το κάπνισμα και το αλκοόλ. Η διατροφή ανακουφίζει, δεν αντικαθιστά τη θεραπεία.
Πόσο κρατάει η αμυγδαλίτιδα και πότε επιστρέφω στη δουλειά ή στο σχολείο;
Η ιογενής μορφή συνήθως υποχωρεί σε τρεις έως επτά ημέρες. Στη μικροβιακή, ο πυρετός και ο πόνος βελτιώνονται αισθητά μέσα σε ένα με δύο εικοσιτετράωρα από την έναρξη της αντιβίωσης, την οποία ολοκληρώνουμε πάντα. Η επιστροφή γίνεται όταν ο πυρετός έχει υποχωρήσει και η κατάποση είναι άνετη, συνήθως μετά το πρώτο εικοσιτετράωρο αγωγής.
Πόσο κοστίζει η εξέταση και η αντιμετώπιση της αμυγδαλίτιδας;
Δεν υπάρχει ενιαία τιμή. Το κόστος εξαρτάται από το αν χρειάζεται μόνο κλινική εξέταση ή και ταχύ τεστ στρεπτόκοκκου, καλλιέργεια ή αιματολογικός έλεγχος, από το αν απαιτείται επανεκτίμηση, καθώς και από την ασφαλιστική σας κάλυψη. Αν τεθεί θέμα χειρουργείου, το κόστος υπολογίζεται ξεχωριστά. Ενημερωθείτε με ακρίβεια κλείνοντας ραντεβού αξιολόγησης.
Πότε είναι επείγον περιστατικό η αμυγδαλίτιδα;
Ζητήστε άμεσα βοήθεια αν υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή, αδυναμία κατάποσης ακόμη και υγρών ή σιέλου, έντονο πρήξιμο στον λαιμό, δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος, αλλοιωμένη πνιχτή φωνή, υψηλός πυρετός που δεν υποχωρεί ή σημεία αφυδάτωσης. Στα παιδιά ανησυχητικά είναι η ροή σιέλων, η νωθρότητα και η άρνηση λήψης υγρών.
