Έχετε επίμονο συνάχι, πίεση στο πρόσωπο και, παράλληλα, το αυτί σας «βουλώνει» ή πονά. Τα συμπτώματα μπορεί να συνδέονται: η φλεγμονή στη μύτη και στους παραρρίνιους κόλπους μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του μέσου αυτιού. Ωστόσο, ο πόνος ή η μείωση της ακοής δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην ιγμορίτιδα.
Ο Δρ. Κωνσταντίνος Σουλαντίκας, Χειρουργός Ωτορινολαρυγγολόγος, εξηγεί πώς συνδέονται η ιγμορίτιδα και τα αυτιά, ποια συμπτώματα είναι αναμενόμενα, πότε υπάρχει πραγματική ωτίτιδα και πότε χρειάζεται εξέταση από ΩΡΛ.
Η ανατομική σύνδεση: μύτη, ιγμόρεια και ευσταχιανή σάλπιγγα
Τα ιγμόρεια είναι παραρρίνιοι κόλποι: αεροφόρες κοιλότητες στα οστά του προσώπου, κάτω από τα μάτια και πάνω από τα δόντια της άνω γνάθου. Παροχετεύονται στη ρινική κοιλότητα μέσω μικρών στομίων. Η φλεγμονή του βλεννογόνου μπορεί να περιορίσει την παροχέτευση και να προκαλέσει συσσώρευση εκκρίσεων. Η φλεγμονή των ιγμορείων ονομάζεται ιγμορίτιδα.
Στο πίσω μέρος της μύτης, στον ρινοφάρυγγα, ανοίγει η ευσταχιανή σάλπιγγα: ένας λεπτός σωλήνας που ενώνει τη μύτη με το μέσο αυτί. Ο ρόλος της είναι να εξισώνει την πίεση πίσω από το τύμπανο και να επιτρέπει την παροχέτευση των φυσιολογικών εκκρίσεων του μέσου αυτιού. Κάθε φορά που καταπίνετε ή χασμουριέστε, η σάλπιγγα ανοίγει για λίγο και «αερίζει» το αυτί.
Η φλεγμονή και το οίδημα στη μύτη και στον ρινοφάρυγγα μπορεί να επηρεάσουν το στόμιο της ευσταχιανής σάλπιγγας. Έτσι διαταράσσεται ο αερισμός του μέσου αυτιού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η λοίμωξη των ιγμορείων έχει επεκταθεί στο αυτί.
Πώς η ιγμορίτιδα επηρεάζει το αυτί
Η επίδραση της ιγμορίτιδας στο αυτί δεν είναι πάντα η ίδια. Στην πράξη, βλέπουμε τρία βασικά σενάρια.
1. Δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας
Το οίδημα μπορεί να εμποδίζει το άνοιγμα της σάλπιγγας. Καθώς ο αέρας του μέσου αυτιού απορροφάται, μπορεί να δημιουργηθεί αρνητική πίεση πίσω από το τύμπανο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν βούλωμα, πίεση, ήπια μείωση της ακοής και κροταλισμούς κατά την κατάποση. Αν υπάρχει ζάλη, χρειάζεται αξιολόγηση και για άλλες αιτίες.
2. Συλλογή υγρού ή ωτίτιδα
Η παρατεταμένη δυσλειτουργία μπορεί να συνοδεύεται από συλλογή υγρού στο μέσο αυτί, δηλαδή μέση εκκριτική ωτίτιδα, που είναι συχνή στα παιδιά. Η οξεία μέση ωτίτιδα είναι διαφορετική κατάσταση, με φλεγμονή και συχνά έντονο πόνο ή πυρετό. Αν προκληθεί διάτρηση του τυμπάνου, μπορεί να εμφανιστεί έκκριση από το αυτί.
3. Αντανακλαστικός πόνος
Δεν σημαίνει κάθε πόνος στο αυτί ότι το αυτί πάσχει. Τα νεύρα που αισθητοποιούν το πρόσωπο, τα ιγμόρεια, τα δόντια και την κροταφογναθική άρθρωση μοιράζονται διαδρομές με εκείνα του αυτιού. Έτσι, η φλεγμονή των ιγμορείων μπορεί να «αντανακλά» πόνο στο αυτί, ενώ η εξέταση δείχνει φυσιολογικό τύμπανο.
[Μπλοκ CTA] ΩΡΛ αξιολόγηση για τα συμπτώματά σας. Κλείστε Ραντεβού
Τα συμπτώματα που συνδέουν ιγμορίτιδα και αυτιά
Τα συμπτώματα συνδυάζονται συνήθως με τον εξής τρόπο:
- Ρινική συμφόρηση, παχιές κίτρινες ή πράσινες εκκρίσεις και οπισθορρινική καταρροή.
- Πίεση ή πόνος στο πρόσωπο, στα μάγουλα, γύρω από τα μάτια ή στα πάνω δόντια.
- Αίσθημα βουλωμένου αυτιού, πίεση ή κροταλισμοί κατά την κατάποση.
- Πιο «μουντή» ακοή ή αίσθηση ότι ακούτε τη φωνή σας να αντηχεί.
- Πόνος στο αυτί, που μπορεί να είναι ήπιος ή, σε ωτίτιδα, έντονος και σφύζων.
- Ζάλη ή αστάθεια, που χρειάζονται ξεχωριστή αξιολόγηση αν είναι έντονες ή επιμένουν.
- Βουητό στα αυτιά, το οποίο μπορεί να βελτιωθεί όταν αποκατασταθεί ο αερισμός του μέσου αυτιού.
Γιατί τα αυτιά επιβαρύνονται περισσότερο σε ορισμένους ανθρώπους
Δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς με ιγμορίτιδα ενοχλήσεις στο αυτί. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος όταν συνυπάρχουν παράγοντες που κρατούν τη μύτη μόνιμα «στενή» ή φλεγμαίνουσα:
- Αλλεργική ρινίτιδα, που διατηρεί τον βλεννογόνο σε διαρκές οίδημα.
- Στραβό ρινικό διάφραγμα ή υπερτροφία ρινικών κογχών, που δυσκολεύουν τον αερισμό και την παροχέτευση.
- Πολύποδες μύτης και χρόνια ρινοκολπίτιδα.
- Στα παιδιά, διογκωμένα κρεατάκια, τα οποία βρίσκονται ακριβώς δίπλα στο στόμιο της ευσταχιανής σάλπιγγας.
- Κάπνισμα ή παθητικό κάπνισμα, που βλάπτει τον καθαρισμό του βλεννογόνου.
Πτήσεις, καταδύσεις και ιγμορίτιδα
Όταν η ευσταχιανή σάλπιγγα δεν λειτουργεί καλά, οι γρήγορες αλλαγές πίεσης γίνονται προβληματικές. Στην προσγείωση του αεροπλάνου ή στην κατάδυση, το αυτί δεν μπορεί να εξισώσει την πίεση και μπορεί να εμφανιστεί έντονος πόνος, βαρηκοΐα ή ακόμη και βαρότραυμα με αιμορραγία πίσω από το τύμπανο ή ρήξη του. Αν έχετε ενεργή ιγμορίτιδα, συζητήστε με τον ΩΡΛ σας πριν από ένα προγραμματισμένο ταξίδι. Οι καταδύσεις με φιάλη καλό είναι να αναβάλλονται μέχρι την πλήρη υποχώρηση των συμπτωμάτων.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η σωστή διάγνωση ξεκινά από το λεπτομερές ιστορικό και την πλήρη ΩΡΛ εξέταση. Με την ωτομικροσκόπηση ο ιατρός βλέπει με μεγέθυνση το τύμπανο και διαπιστώνει αν είναι εισολκημένο, αν υπάρχει υγρό ή φλεγμονή. Η ενδοσκόπηση της μύτης δείχνει την κατάσταση του βλεννογόνου, την παρουσία πύου στα στόμια των ιγμορείων, πολύποδες ή ανατομικά εμπόδια, καθώς και την περιοχή του ρινοφάρυγγα γύρω από την ευσταχιανή σάλπιγγα.
Συμπληρωματικά, το τυμπανόγραμμα μετρά την πίεση στο μέσο αυτί και την κινητικότητα του τυμπάνου, ενώ η ακοομετρία καταγράφει αν υπάρχει και τι είδους απώλεια ακοής. Η αξονική τομογραφία παραρρινίων κόλπων δεν χρειάζεται σε κάθε ιγμορίτιδα· ζητείται σε χρόνιες ή υποτροπιάζουσες περιπτώσεις, σε υποψία επιπλοκών ή όταν σχεδιάζεται χειρουργική αντιμετώπιση.
Αντιμετώπιση: θεραπεύουμε την αιτία, όχι μόνο το αυτί
Η αντιμετώπιση της ρινικής φλεγμονής μπορεί να βοηθήσει και τα συμπτώματα του αυτιού, ανάλογα με την αιτία τους. Η αγωγή εξατομικεύεται και μπορεί να περιλαμβάνει:
- Ρινικές πλύσεις με φυσιολογικό ή υπέρτονο ορό, για τον καθαρισμό των εκκρίσεων.
- Ρινικά κορτικοστεροειδή, όταν ενδείκνυνται για τη ρινική φλεγμονή ή την αλλεργία· δεν αποτελούν καθολική θεραπεία της εκκριτικής ωτίτιδας.
- Ρινικά αποσυμφορητικά μόνο για το σύντομο διάστημα που επιτρέπουν οι οδηγίες του σκευάσματος και με κατάλληλη συμβουλή, λόγω κινδύνου φαρμακευτικής ρινίτιδας.
- Αντιβίωση, μόνο όταν η κλινική εικόνα δείχνει βακτηριακή λοίμωξη και όχι για κάθε συνάχι.
- Αντιμετώπιση της αλλεργίας, όπου αυτή συμβάλλει.
- Ήπιοι χειρισμοί εξίσωσης πίεσης, εφόσον το επιτρέψει ο ιατρός.
Αν το υγρό στο μέσο αυτί επιμένει και επηρεάζει την ακοή, ο ΩΡΛ κρίνει αν χρειάζεται παρακολούθηση ή τοποθέτηση σωληνακίων αερισμού, ιδίως στα παιδιά. Στη χρόνια ή υποτροπιάζουσα ρινοκολπίτιδα, η ενδοσκοπική χειρουργική ρινός (FESS) εξετάζεται με βάση τα συμπτώματα, τα ευρήματα και την ανταπόκριση στην αγωγή. Η διόρθωση διαφράγματος και η κογχοπλαστική αξιολογούνται χωριστά. Η επέμβαση στη μύτη δεν εγγυάται υποχώρηση των προβλημάτων του αυτιού.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε άμεσα ΩΡΛ
Ζητήστε ιατρική εκτίμηση χωρίς καθυστέρηση αν παρατηρήσετε:
- Έντονο πόνο στο αυτί με υψηλό πυρετό ή εκροή υγρού ή αίματος από το αυτί.
- Ξαφνική μείωση της ακοής, ακόμη κι αν μοιάζει με απλό βούλωμα· ζητήστε άμεση εξέταση, κατά προτίμηση εντός 24 ωρών.
- Έντονο ίλιγγο ή αδυναμία ισορροπίας.
- Οίδημα ή ερυθρότητα γύρω από το μάτι, διπλωπία ή μείωση της όρασης· χρειάζεται επείγουσα νοσοκομειακή εκτίμηση.
- Πολύ έντονο πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα ή σύγχυση· απευθυνθείτε άμεσα σε νοσοκομείο.
- Βούλωμα στο αυτί που επιμένει περισσότερο από δύο με τρεις εβδομάδες μετά την υποχώρηση του κρυώματος.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί η ιγμορίτιδα να προκαλέσει πόνο μόνο στο ένα αυτί;
Ναι. Η ιγμορίτιδα αφορά συχνά περισσότερο τη μία πλευρά, οπότε και η δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας ή ο αντανακλαστικός πόνος μπορεί να εμφανίζεται μόνο στο αντίστοιχο αυτί.
Πόσο διαρκεί το βούλωμα στο αυτί μετά από ιγμορίτιδα;
Η διάρκεια ποικίλλει. Το βούλωμα μπορεί να υποχωρήσει με τη ρινική φλεγμονή ή να επιμείνει, ιδιαίτερα αν υπάρχει υγρό. Αν δεν βελτιώνεται ή επηρεάζει την ακοή, χρειάζεται εξέταση. Η αιφνίδια απώλεια ακοής απαιτεί άμεση εκτίμηση.
Χρειάζομαι σταγόνες για το αυτί;
Στην ωτίτιδα του μέσου αυτιού με ακέραιο τύμπανο, οι ωτικές σταγόνες συνήθως δεν φτάνουν στο σημείο της φλεγμονής. Η θεραπεία στοχεύει τη μύτη και, όπου χρειάζεται, γίνεται συστηματική αγωγή. Οι σταγόνες έχουν θέση σε άλλες καταστάσεις, πάντα μετά από εξέταση.
Μπορεί το βουλωμένο αυτί να είναι κάτι άλλο εκτός από την ιγμορίτιδα;
Ναι. Βύσμα κυψελίδας, εξωτερική ωτίτιδα, αιφνίδια νευροαισθητήρια βαρηκοΐα ή παθήσεις του ρινοφάρυγγα μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια αίσθηση. Γι’ αυτό, ένα βούλωμα που δεν εξηγείται ή δεν υποχωρεί πρέπει να εξετάζεται από ΩΡΛ.
Είναι ασφαλές να πετάξω με αεροπλάνο όταν έχω ιγμορίτιδα;
Με ήπια συμπτώματα είναι συνήθως εφικτό, με κατάλληλη προετοιμασία που θα σας υποδείξει ο ιατρός σας. Με έντονη συμφόρηση ή ήδη βουλωμένο αυτί, ο κίνδυνος βαροτραύματος είναι μεγαλύτερος και καλό είναι να ζητήσετε εκτίμηση πριν από την πτήση.
Συμπέρασμα
Η ιγμορίτιδα μπορεί να συνδυάζεται με συμπτώματα από το αυτί, κυρίως όταν επηρεάζεται η ευσταχιανή σάλπιγγα. Το επίμονο βούλωμα, ο πόνος και η μείωση της ακοής χρειάζονται εξέταση, ώστε να διαπιστωθεί η αιτία τους. Ο Δρ. Κωνσταντίνος Σουλαντίκας αξιολογεί τη μύτη και το αυτί και συζητά τις επιλογές αντιμετώπισης. Επικοινωνήστε με το ιατρείο στην Ηλιούπολη.